Triển khai từ mô hình thí điểm tại xã Tân Thuận Tây (thành phố Cao Lãnh), mô hình “Làng thông minh” ở Đồng Tháp đang mang lại những thay đổi rõ rệt trong đời sống và sản xuất của người dân nông thôn.
Với sự hỗ trợ từ Bộ Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đã phối hợp xây dựng mô hình “Làng thông minh phát triển từ Hội quán nông dân” – đề tài khoa học cấp quốc gia, hướng đến phát triển nông thôn bền vững dựa trên nền tảng số.
Mục tiêu của mô hình là kết nối cộng đồng, ứng dụng khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, giúp người dân nâng cao chất lượng cuộc sống từ chính thế mạnh của địa phương.
Các sản phẩm trong đề tài gồm hệ thống quan trắc môi trường, tưới tự động bằng năng lượng mặt trời, camera giám sát an ninh, chiếu sáng công cộng thông minh, cổng thông tin điện tử cho hội quán, cùng các ứng dụng di động phục vụ quản lý, sản xuất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Từ nền tảng của xã Tân Thuận Tây, đến nay Đồng Tháp đã có 6 địa phương được công nhận “Làng thông minh”, gồm các xã Đốc Binh Kiều (huyện Tháp Mười), Định Yên (huyện Lấp Vò), Bình Thạnh và Mỹ Xương (huyện Cao Lãnh), Tân Nhuận Đông và An Nhơn (huyện Châu Thành).
Nhờ mô hình này, nhiều nông dân đã từng bước tiếp cận và làm chủ công nghệ số.
Ông Tạ Thanh Tú, nông dân xã Bình Thạnh, cho biết: “Trước đây chúng tôi chủ yếu làm theo kinh nghiệm, giờ có thể theo dõi thời tiết, sâu bệnh, quản lý lịch canh tác qua ứng dụng, lại còn bán hàng trên sàn thương mại điện tử. Mọi thứ tiện lợi và hiệu quả hơn rất nhiều”.
Tại xã Mỹ Xương, mô hình “Xã thương mại điện tử” được triển khai song song giúp người dân xây dựng dữ liệu sản xuất, đảm bảo truy xuất nguồn gốc nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Ông Trần Phú Hậu, một nông dân tại địa phương, chia sẻ: “Ứng dụng công nghệ giúp tôi tiết kiệm chi phí, dễ theo dõi chất lượng sản phẩm và nâng cao giá trị đầu ra. Giờ xoài của tôi không chỉ bán trong tỉnh mà còn lên được các sàn điện tử, tiếp cận khách hàng ở nhiều nơi”.
Những tiện ích như hệ thống camera giám sát, chiếu sáng công cộng thông minh cũng giúp tình hình an ninh, trật tự ở nông thôn ổn định hơn. Việc thanh toán không dùng tiền mặt, giao dịch trực tuyến cũng đã trở nên phổ biến hơn, góp phần hình thành “công dân số” trong cộng đồng nông thôn.
Dù còn nhiều khó khăn ban đầu do mô hình còn mới, song chính quyền địa phương đã tích cực hỗ trợ người dân làm quen với công nghệ. Ủy ban nhân dân xã Bình Thạnh cho biết, chính quyền đã tổ chức nhiều buổi hướng dẫn, tuyên truyền, vận động người dân cài đặt ứng dụng, sử dụng phần mềm quản lý sản xuất, cũng như hỗ trợ quy trình xét sản phẩm OCOP 4 sao.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp, đến nay toàn tỉnh đã có 6 mô hình “Làng thông minh” được công nhận. Trong thời gian tới, Sở tiếp tục tham mưu tỉnh đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ số, nâng cao kỹ năng số cho người dân, đồng thời hợp tác với các viện, trường và doanh nghiệp để nghiên cứu, chuyển giao các giải pháp công nghệ phù hợp.
Với cách tiếp cận này, Đồng Tháp đang dần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông thôn bền vững và hiện đại, tạo nền tảng cho chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực nông nghiệp. “Làng thông minh” không chỉ là mô hình ứng dụng công nghệ, mà còn là bước chuyển về tư duy, giúp nông dân trở thành chủ thể trong thời đại số: Tự tin, năng động và gắn kết hơn với sự phát triển chung của địa phương.